Zorgen om thuiswonende ouderen bij hitte: 'Zij zijn uit beeld'

Juist deze groep komt tijdens hete zomerdagen snel in de problemen, omdat er weinig zicht op is. "Als je in een verpleeghuis woont, met airco en zorgmedewerkers in de buurt, is dat heel anders dan wanneer je in je eentje in een hete woning zit."

En juist die groep groeit: de politiek stimuleert al jaren dat mensen langer thuis blijven wonen. Verpleeg- en verzorgingshuizen zijn er steeds minder.  

Lichaam koelt minder snel af 

Je ramen en gordijnen dichthouden en genoeg water drinken; voor veel mensen zijn deze acties vanzelfsprekend op het moment dat de buitentemperaturen door het dak gaan. 

"Maar dat geldt lang niet voor alle kwetsbare ouderen. Die staan daar niet bij stil of zijn er simpelweg niet toe in staat", zegt Valerie Schipper. Zij werkt als wijkverpleegkundige en is voorzitter van de wijkverpleegkundigentak van de beroepsverenging van verpleegkundigen en verzorgenden V&VN. 

Schipper en haar collega’s werkten de afgelopen week in bloedhete huizen met bewoners die het zwaar hadden. "Ouderen zweten minder, waardoor hun lichaam langzamer afkoelt", legt ze uit. Ze vertelt daarnaast dat bepaalde medicatie, voor het plassen bijvoorbeeld, tot uitdroging kan leiden als die niet wordt aangepast in overleg met een huisarts. "Dat weet helaas lang niet iedereen." 

'Groeiend risico'

Rhona Hoven van de beroepsvereniging van specialisten ouderengeneeskunde Verenso, deelt Schippers zorgen. "Omdat meer mensen langer thuis wonen, is hitte een groeiend risico. Het gaat hier om een politieke keuze die nu eenmaal niet voor iedereen goed uitpakt, dat is het eerlijke verhaal. Op kwetsbare mensen met beginnende dementie of andere gezondheidsproblemen, is in een verpleeghuis meer toezicht." 

Zelf ziet Hoven, die als ouderengeneeskundige in de eerste lijn werkt, verschillende ouderen die last hadden van de hitte: ze kampten met oververhitting of uitdrogingsverschijnselen. Hetzelfde hoorde ze van huisartsen, die actief oudere cliënten hebben gebeld om te checken hoe het met ze ging.

"Het is zorgelijk dat mensen gezondheidsproblemen ontwikkelen door hitte. Maar de mensen die zich vervolgens bij een arts melden, zijn tenminste in beeld. Ik maak me eigenlijk de meeste zorgen over de mensen voor wie dat niet geldt. Mensen bij wie de wijkverpleegkundige eens in de week langskomt en verder niemand." 

Als het ijzelt

Wijkverpleegkundige Schipper denkt dat er nog flink wat te winnen is op het gebied van bewustwording van de gevaren van hitte voor thuiswonende, kwetsbare ouderen. "Als het ijzelt zullen buren of familieleden sneller denken: 'Ik doe even een boodschap voor mijn buurman of vader die slecht ter been is, want die kan niet naar buiten.' Maar dat geldt ook als het zo heet is. Laten we daar scherp op zijn."

In meerdere gemeenten startten de afgelopen tijd initiatieven om ouderen die last hadden van de hitte te ondersteunen. Zo riep stichting Trefpunt in Heiloo een hulplijn in het leven voor oudere mensen met hulpvragen over de hitte. Er kwamen verschillende verzoeken binnen, vertelt coördinator Claudia Spit. "Gisteren nog heeft een van onze vrijwilligers een zonnedoek opgehangen bij een 80-jarige mevrouw die dat zelf niet kon."  

Ventilator uitlenen

Je hoeft in elk geval geen zorgmedewerker te zijn om iets voor iemand te doen, benadrukt Schipper. "Ga eens wat vaker bij iemand langs als het zo heet is. Dat geldt voor ons als wijkverpleegkundigen, maar ook voor familie, vrienden, buren. Bied een glas water aan. Kijk of je iemand kunt helpen het huis koeler te maken. Wellicht heb je nog een extra ventilator in de schuur staan. Dat klinkt misschien klein, maar kan veel schelen."

Wie dit in de praktijk wil brengen, hoeft niet lang te wachten. Eind deze week stijgen de temperaturen in delen van Nederland volgens Buienradar weer richting achterin de 30 graden. En door klimaatverandering zal het aantal hete periodes alleen maar verder toenemen, is de verwachting.